De energietransitie die op de planning staat wordt als essentieel bestempeld voor het voortbestaan van onze planeet. Om deze transitie te kunnen realiseren spreekt het voor zich dat er tegemoet moet worden gekomen aan een aantal eisen. Eén van deze eisen heeft betrekking tot de vereiste grondstoffen die voorhanden moeten zijn. Hier zou zich echter een niet onbelangrijk probleem bij kunnen stellen. Grondstoffen schaarste welke kan optreden bij bijvoorbeeld iridium zou dan ook de geplande energietransitie aardig stokken in de wielen kunnen steken.

Wat ligt er aan de basis van een grondstoffen schaarste?

De mate aan beschikbaarheid van (bepaalde) grondstoffen op de markt is in de praktijk veelal sterk afhankelijk van het spel van vraag en aanbod. Naarmate de behoefte aan een bepaalde grondstof stijgt spreekt het voor zich dat de productie die hogere behoefte bij moet kunnen houden. Op het moment dat, dat niet lukt ontstaat er een bepaalde grondstoffen schaarste. Deze schaarste zou kunnen zorgen voor aanzienlijke problemen. Dit niet in het minst wanneer er sprake is van een omvangrijk project zoals bijvoorbeeld de energietransitie die op de planning staat.

Welke gevolgen kan grondstoffen schaarste hebben?

Indien er sprake is van een relatief klein project, zoals bijvoorbeeld de bouw van een woning, is de kans groot dat je van een mogelijke grondstoffen schaarste niet meteen iets zal voelen. Daarvoor is de omvang van het project immers te beperkt. Dat wordt echter een compleet ander verhaal wanneer we het gaan hebben over de energietransitie. Om de Europese waterstof plannen voor het jaar 2050 te kunnen behalen is bijvoorbeeld bekend dat we behoefte zullen hebben aan een grote hoeveelheid iridium. De verwachting van experts is echter op het moment van schrijven dat de vraag de jaarlijkse wereldwijde productie zal overschrijden met alle mogelijke gevolgen van dien.

Mocht er daadwerkelijk sprake zijn van een grondstoffen schaarste voor wat iridium betreft zal dat er in de praktijk naar alle waarschijnlijkheid voor zorgen dat de energietransitie vertraging zal oplopen. In het meest extreme geval kan er zelfs sprake zijn van een mogelijke stilstand. Het spreekt voor zich dat het absoluut noodzakelijk is om dit te voorkomen. Gelukkig bestaan er in de praktijk tal van verschillende oplossingen die daarbij kunnen helpen.

Kunnen we het in de praktijk voorkomen of niet?

De mogelijke dreiging van grondstoffen schaarste is er dus in de praktijk één die we maar beter ernstig kunnen nemen. Gelukkig bestaan er verschillende oplossingen die we kunnen aanwenden om een dergelijke schaarste te kunnen voorkomen of in ieder geval binnen de perken te kunnen houden.

Een eerste oplossing bestaat erin om de afhankelijkheid van de kritieke grondstoffen te beperken. Specifiek voor iridium geldt bijvoorbeeld dat we ervoor zouden kunnen kiezen om een aangepaste electrolyzer te ontwerpen die minder iridium vereist. Alleen al het toepassen van deze oplossing zou het gebruik van iridium in de praktijk met vijftien keer kunnen verminderen. Daarnaast zou er ook werk gemaakt kunnen worden van het intensiveren van de bestaande electrolyzers en zou er ingezet kunnen worden op het hergebruiken van kritieke grondstoffen.